Anhte a labau hte Anhte a myu masa

Myu sha langai a arawng sadang hpe hpyen n’gun, sut n’gun, zai ladat n’gun hte sha mai lu ai.”

Lai wa sai 1947 ning hta, anhte a kaji ka wa ni hpe Myen ningbaw Aung San gaw, “Nanhte Jinghpaw Mung hpe nanhte nan up hkang mu. Nanhte kam ai hku up hkang mu! Anhte Myen ni sa up hkang na n re. Anhte hte rau nga di n pyaw dum yang, 10 ning na ai hpang nanhte garan pru mu.” nga nna anhte hpe gunglau la let Pang Long myit hkrum ga sadi hpe ta masat jawm htu saga ai. Pang Long ga sadi hte maren Jinghpaw Wunpawng, Sam, Hkang, Myen ni rau shanhpraw Ingalik ni kaw na shang lawt rau la saga ai.

Myen ningbaw ni tsun ai, 10 ning rau nga yu ga nga ai hte maren, anhte mung 1947 kaw na 1957 ning du hkra 10 ning rau nga yu saga ai. Ndai zawn 10 ning rau nga ai laman, Myen ni gaw hpyen dap shagreng ai, sut hpaga shagreng ai. Shawng Lawt galai n la shi ai shaloi n’gun kya taw ai Myen hpyen dap hpe laknak n’gun, masha n’gun shagreng ai. Dai hpyen dap ni hpe, Sam mung, Jinghpaw mung, Hkang mung shara shagu de sa ai.

Dai hta n ga, Jinghpaw laknak lang hpung ni hpe Myen mung shara shagu na Yaung Sone Tapone ni hte gasat shangun sai. Dai hku gasat hkawm ai a marang e, Kachin dap ni gaw Meikhtila, Kyeng Tung (Tarlay), Yangong zawn re ai shara de sa kau ai. Anhte Kachin dap ni hpe Myen mung shara shagu na rawt malan hpung ni hte gasat shangun nna Jinghpaw mung de gaw Myen dap ni let hte let shara la wa ai.

Ndai zawn Myen myu sha ni gaw hpyen dap shagreng nna, Continue reading

Advertisements

Identity tam shamat ai Ngai!

N chye ai majaw ndai blog post ka byin ai. N chye htai ai gasan ni grai law nga ai. N chye ai lam law law hte asak hkrung ra nga ai. N chye ai kun, n nga ai kun, n chye sai. N chye ai lam ni hte Ngai!

Maigan ga de jawng lung taw ai lahkawng ning pyi rai wa sai. Ndai zawn maigan ga du ai ten, maigan manang ni hte hkrum jahta byin yang, shanhte na nga sat nga sa, shanhte a arawn alai ni, anhte hte n bung ai lam ni law law nga ai. Ndai zawn n bung ai lam ni hpe, shinggan kaw na du wa ai ngai gaw, mu mada loi ai. Ndai zawn mu hkrup yang ngai hkrai san hkrup ai gasan ni nga ai.

Ngai kadai rai? Ngai na nga sat nga sa gara hku rai? Ngai na nga sat nga sa lam gaw, kaga Myen mung na Myen, Sam, Hkang, Karen hpu nau ni hte hpa shai a ta? Kaga jasam ni hte shai hkat ai lam ni, hpa ni rai ta? Bung ai lam ni mung nga ai kun? Kade daram shai hkat ai? Ngai na identity gaw hpa baw rai?” ngu ai gasan ni san hkrup ai.

Ndai zawn gasan ni pru wa tim, ngai kaw lu wa ai mahtai gaw kachyi sha. Re, anhte sha ai lu sha shai nga ai. Bu hpun sumraw lam pyi Jinghpaw labu gaw Myen ni na labu hte hpa shai ai n re. Manmaw Jinghpaw labu mung sam ni hte nau n shai hkat ai zawn zawn. Manau nau ai lam shai ai, htawngka ka ai lam shai ai. Anhte a kahpu kanau, mayu dama, num wawn num la lai len ni shai ai. Teng sa, dai hta sung sung bai shang yu yang, shai hkat ai lam ni hpa naw nga ai kun? (Ngai n chye ai majaw teng sha san ai ga san re. Chye ai ni chyeju hte comment da rit.)

Moi ji jaw nat jaw prat ten, anhte Wunpawng ramma ni, tinang ra sharawng ai mahkawn hpe sumtsaw ga shaga na matu kumla amyu myu hte sumtsaw ga shaga ai nga na ga ai. Dai ni dai kumla ni gara du mat sai kun? Ji jaw nat jaw prat shaloi na lailen ni hte anhte a htung hkring gaw matut manoi nga taw ai raitim, ji jaw nat jaw makam hpe tawn kau ngut ai hpang htung hkring lailen hpe gaw n mai jen la sai kun? N la dap hpe tawn kau tim, wunpawng ramma ni hte seng ai kaga htung lai len ni hpe gaw n mai explore na i? (Nat jaw makam kaw na hpang wa ai Manau hpe dai ni du hkra Hkristan makam hte mahkri shawn (integrate) galaw let anhte jawm nau nga ga ai n rai ni?)

Anhte tsaban 20 kaw shangai di, tsa ban 21 kaw kaba wa ai ramma ni hpe htung hkring, labau hte seng nna, tsun sharin ya dat ai lam ni ram ram gawngkya lai wa sai. Dai ni du hkra mung htung hkring hte seng ai wunkat kasha langai lahkawng hta lai na, generation by generation sharin ya ai lam ni gawng kya dingyang re. Jinghpaw laika hpe nawku jawng kaw ginhtawng jawng dat ten sharin ya ai hta lai na, anhte a htung hking, labau hpe kaji ten kaw na atsawm n sharin ya lu shi ai. Ndai hku tinang a identity, tinang a labau n chye ai a marang e, dai ni na Wunpawng ramma law law anhte hte hpraw n sam nau n shai hkat ai, Myen, Sam, Miwa, Karen ni hte dinghku de, amyu, ru sai gayau mat sai (Nye a tinggyeng ningmu san san re.). Dai hku she rai taw yang, du na ra ai ten hta mungdan lu na gaw yupmang hta kachyi mi jan ai shingran sha tai na re.

Maigan ni hte hkrum shaga ai law wa magang, tinang na identity hpe shadam kau magang rai wa sai kun? ngu tinang hkum tinang ga san bai san hkrup ai. Ngai na identity gaw hpa rai? Wunpawng ramma langai a identity gaw hpa rai? Wunpawng ramma langai a value gaw hpa ni rai? Wunpawng ramma langai hta n galaw n mai galaw ra ai labau jaw ai lit hpa ni rai? Wunpawng ramma langai hkan nang hkan sa ra ai lam Wunpawung htung lai len gaw hpa ni rai?

Identity tam shamat ai ngai hkrai ga san ndai ni htai n ma sai…

I am from Kachin state, Burma.

Lai wa sai 2011 ning March shata ram hta ngai English hkaja nga ai jawng kaw American saranum hte shawng hkrum shachyen la lu ai. Shi hpe gara kaw na rai ngu san yang, “I am from Seattle, Washington” ngu bai htai ai. Dai shaloi na aten hta shanhpraw law lawni hte n hkrum ga shi ai ngai jawngma wa mau mat ai. Hpa majaw US kaw na rai ngu n shachyen ai rai ngu bai san yu yang, shan hte ni dai hku shachyen ai gaw htung hku re ngu na tsun dan ai (US na ni hti hkrup yang naw comment ya rit. Confirm galaw na matu. 😀 ).

Lai wa sai May-June hkan Dukaba Gun Maw na mungga langai yu ai shaloi shi tsun ai gaw, “Maigan na du ai journalist ni hte hkrum shaga di Kachin ngu ai hpe galoi kaw na na ga ai rai? ngu san yu yang 2011 ning hpang de kaw na she re” ngu tsun ai hpe na hkrup ai.

Re, dai ni anhte Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni n law shi ai ni re. Mungkan mungdan law law gaw anhte Kachin hpe hkum tsun Myen mung gara kaw re ngu ai hpe pyi n chye ma ai. Anhte Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni naw nga ai hpe n chye yang, anhte hpe n nga sai ngu shadu mat na. Anhte n nga ai ngu shadu mat yang, anhte hpe lam amyu myu hku (mung masa lam, sut masa lam, hpyen masa lam) dip da ai hpe n lu karum ai sha Myen hpyen wa ra ai hku amyu ting hpe shamat kau ai hkrum na re.

Dai majaw anhte maigan shara shagu du Jinghpaw mung na Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni, anhte Jinghpaw mung a lam, Wunpawng amyu sha ni hpe n chye shi ai ni grau chye wa na matu, maigan ni hte shachyen ai shaloi “I am from Kachin state, Burma (Myanmar).” ngu shachyen ga. Sam mung na hpu nau ni mung “I am from Shan state, Burma but I am Kachin.” ngu shachyen na matu ga saw mayu nngai.

Dai hku shachyen yang, Kachin state ngu ai hpe n na ga, Burma ngu ai hpe n chye ai ni hpe anhte amyu sha ni a lam, mungdan a lam hpe mai tsun dan na mahkrun pru wa na mali ai. Amyu sha ni a lam ngu ai hta, anhte na labau, htung hking, manawt dingsawt, bu hpun sumraw lam, lu sha ni hpe mai tsun dan ai zawn majan, IDP ni a lam ni hpe mung mai tsun dan mat na re.

Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni hpe mungkan ting chye wa na matu dai ni kaw na anhte hta lit nga nngai. Dai majaw n law n la, kadai n chye ai amyu kaw na masha grau chye ai amyu tai wa na matu anhte yawng lit jawm gun hpai sa wa ga ngu ga saw mayu n ngai.

အမိေျမနဲ႕ ဖက္ဒရယ္မူ

Facebook မသံုးတာၾကာတာနဲ႕အမွ် ပုိ႕စ္ေတြလဲမေရးျဖစ္ေတာ့ဘူး။ ေက်ာင္းစာေၾကာင့္လုိ႕ပဲ ဆုိခ်င္ပါေတာ့တယ္။ အခု facebook ျပန္သံုးတာ တစ္ပတ္ကာလအတြင္းဖတ္မိဖတ္ရာမ်ား ရွိလာသည့္ တကာလ ေရးစရာ၊ေတြးစရာေလးလဲ ထြက္လာေနပါတယ္။ အခုပဲ ခုတေလာ YMCA မွာက်င္းပတဲ့ ေဒသဆုိင္ရာ ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးပဲြအေၾကာင္း ဖြဘုတ္မွာ ဖတ္လုိက္ရေတာ့ ေရးခ်င္စိတ္ေတြ တားမရေတာ့ပါဘူး။ က်ေနာ္ဖတ္လုိက္ရတဲ့ စာမူေလးက သတင္းဌာနတစ္ခုရဲ႕ ဖက္ဒရယ္အေၾကာင္းေဆြးေႏြးထားပံုေလးကုိ ေထာက္ျပထားတာပါ။ ေထာက္ျပခ်က္ေတြက ေကာင္းေပမဲ့ သူမေထာက္ျပထားတာတဲ့ေနရာမွာ “ဖက္ဒရယ္သံေတြညံေနျခင္းကုိေတာ့ မသက္မသာၾကားခဲ့ရပါတယ္” ဆုိတာဟာ ဘာေၾကာင့္ပါလိမ့္လုိ႕ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕အေရးၾကီးတဲ့ ဖက္ဒရယ္မူဝါဒအေၾကာင္းေဆြးေႏြးခ်က္ကုိ ဘာေၾကာင့္မ်ား ဘဝင္မက်ျဖစ္ေနရတာလဲဆုိတာျပီးက်ေနာ္ေတြးမိတာကေန ဒီပုိစ့္ေရးျဖစ္ဖုိ႕ စပါေတာ့တယ္။

က်ေနာ္ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ရဲ႕အျမင္အေနနဲ႕ေတာ့ ဗမာတုိင္းရင္းသားမဟုတ္တဲ့ အျခားတုိင္းရင္းသား မ်ားအေနနဲ႕ ဖက္ဒရယ္အေၾကာင္းအရာကုိ အဓိကထားေဆြးေႏြးၾကတာဟာ အျပစ္မဟုတ္ဘူးလုိ႕ျမင္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႕လဲ။ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာနုိင္ငံရယ္လုိ႕ မေမြးဖြားခင္မွာ ကခ်င္၊ ခ်င္း၊ ရွမ္း နဲ႕ ဗမာတုိင္းရင္းသားမ်ားဟာ မတူညီတဲ့ တုိင္းျပည္ သုိ႕မဟုတ္ ျပည္နယ္တစ္ခုစီမွာ ေနထုိင္ၾကပါတယ္။ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာနုိင္ငံရယ္လုိ႕ ေမြးဖြားလာတာဟာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း ဦးစီးဦးေဆာင္မွဳနဲ႕ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ကုိလက္မွတ္ဝုိင္းထုိးၾကျပီး နုိင္ငံတစ္နုိင္ငံရယ္လုိ႕ျဖစ္လာတာပဲလုိ႕ က်ေနာ္နားလည္ထားပါတယ္။ လြတ္လပ္ေရးရျပီးတာနဲ႕ အခြင့္အေရးတန္းတူမညီမွ်မွဳ၊ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မွဳ၊ စစ္တပ္အားကုိးနဲ႕ စီးပြားေရး၊ နုိင္ငံေရး၊ လူမွဳေရး၊ ပညာေရးေတြမွာ လက္ဝါၾကီးအုပ္မွဳေတြေၾကာင့္ ျပည္တြင္းစစ္အဓြန္႕ရွည္ေနရျပီး စစ္အာဏာရွင္ ၂ဆက္မွာ တုိင္းျပည္ဟာလဲ ကမာၻ႕အဆင္းရဲဆံုး ႏုိင္ငံစာရင္းထဲ ေရာက္လုိ႕သြားပါတယ္။ လက္ရွိအခ်ိန္မွာ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒတစ္ခု ရွိေပမဲ့ တုိင္းရင္းသား ရွစ္မ်ိဳးအၾကား တန္းတူအခြင့္အေရးေပးမထားပဲ ဗမာတုိင္းရင္းသားမ်ားသာ ဘယ္သူမွမေပးတဲ့ အစ္ကုိေနရာဝင္ယူထားျပန္တဲ့အတြက္ က်န္တုိင္းရင္းသားမ်ား ဖက္ဒရယ္ကိစၥကုိ ေျပာေနၾကတာဟာ မထူးဆန္းဘူးလုိ႕ျမင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ တုိင္းျပည္ေခတ္မွီဖြံ႕ျဖိဳးတုိးတက္ဖုိ႕ ဒီအေၾကာင္းအရာကုိ အေၾကအလည္ေဆြးေႏြးဖုိ႕ လုိတယ္လုိ႕လဲ ယံုၾကည္ပါတယ္။ Continue reading

စစ္ပြဲရပ္ဖုိ. လက္ရွိအစုိးရနဲ. စစ္တပ္သာ á€Ąá€“ိက

ဒီညေန ျမန္မာသူငယ္ခ်င္းေတြနဲ. စကားေျပာျဖစ္ေတာ့ လက္ရွိျဖစ္ေနတဲ့တုိက္ပြဲေတြအေၾကာင္းေဆြးေႏြးျဖစ္ပါတယ္။ ေကအုိင္ေအက ဘာလုိ. အပစ္မရပ္တာလဲ၊ ေကအုိင္ေအက ဘာကုိ ေတာင္းဆုိတာလဲလုိ. သူတုိ.ေမးၾကေတာ့ က်ေနာ္ေျဖသင့္တာကုိ ေတာ္ေတာ္ေျဖခဲ့မိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျပန္စဥ္းစားၾကည့္ရင္ က်ေနာ္ေျဖခဲ့တာေတြက မထိေရာက္ပဲ၊ သူငယ္ခ်င္းေတြကုိ ပုိရွဳပ္ေထြးသြားေစမယ္လုိ. ထင္မိပါတယ္။

ဆုိေတာ့ သူတုိ. ေမးတဲ့ ေကအုိင္ေအက ဘာလုိ.အပစ္မရပ္တာလဲ လုိ.ေမးရင္ က်ေနာ္ ရွင္းရွင္းပဲေျဖခ်င္တာက ေကအုိင္ေအ အပစ္မရပ္တာက ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ. ထုိးစစ္မရပ္လုိ.ျဖစ္တယ္။ ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ. ထုိးစစ္ရပ္သြားရင္ တုိက္ပြဲရပ္သြားမယ္၊ စစ္ပြဲျပီးသြားမွာျဖစ္တယ္။ ေကအုိင္ေအက ျမစ္ၾကီးနား၊ ဗန္းေမာ္၊ မုိးညင္းတက္သိမ္းေနတာမဟုတ္ဘူးေလ။ ေနျပည္ေတာ္၊ ရန္ကုန္၊ မႏၱေလးမွာ ဗံုးခြဲေနတာမဟုတ္ဘူး။ ကုိယ္ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့နယ္ေျမကုိ တက္လာတဲ့ က်ဴးေက်ာ္သူ ျမန္မာစစ္တပ္ကုိ ခုခံစစ္အေနနဲ. တုိက္ခုိက္ေနျခင္းသာျဖစ္တယ္။

ျမန္မာစစ္တပ္က ေကအုိင္ေအကုိ မတုိက္ပါဘူး၊ ခံစစ္လုပ္ေနတာပါလုိ. တခ်ိန္လံုးညာေနသည့္တုိင္ ျမန္မာစစ္တပ္ ထုိးစစ္လုပ္ေနတာကုိ ပုိျပီးထင္ရွားေစတာက ျမဝတီသတင္းဌာနအေနနဲ. ေလယာဥ္နဲ. ဗံုးၾကဲ့ပါတယ္ဆုိတာကုိ အတိအလင္းဝန္ခံလုိက္ျခင္း၊ ျပန္ၾကားေရးဝန္ၾကီးဌာန ဒု-ဝန္ၾကီး ဦးရဲထြဋ္မွ သူ. facebook ေပၚမွာ ျမန္မာစစ္တပ္ တက္သိမ္းတဲ့ ေျမပံုအတုမ်ားျဖန္.ေဝဝါဒျဖန္.ျခင္းတုိ.ကုိ ပုိမုိထင္ရွားေစပါတယ္။ ဒီထက္ပုိဆုိးတာက ခံစစ္လုိ.ညာေနသည့္တုိင္  မေန.က (၁၁.၁. ၁၃ ရက္ေန.) က ေကအုိင္ေအကုိ ဗံုးၾကဲတဲ့ ရဟတ္ယာဥ္တစ္စီးပစ္ခံလုိက္ရတာကုိ နုိင္ငံပုိင္မီဒီယာမွာ ေၾကျငာခ်က္ထုတ္ျပန္လုိက္ရတာပါပဲ။ ဒီလုိေလယာဥ္ေတြ၊ တုိက္ရဟတ္ယာဥ္ေတြ၊ ၁၀၅မမ အေျမာက္ၾကီးေတြ၊ ၁၂၅ မမ အေျမာက္ၾကီးေတြအျပင္ တပ္မ ၂၂၊ ၃၃၊ ၈၈ အစရွိတဲ့ တပ္မၾကီးမ်ားနဲ. ထုိးစစ္ဆင္ေနလုိ.သာ တုိက္ပြဲေတြဆက္ျဖစ္ေနတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ထုိးစစ္ရပ္သြားရင္ အပစ္ရပ္သြားမယ္၊ စစ္ပြဲျပီးသြားမယ္လုိ. က်ေနာ္ျမင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရးရခ်င္ရင္ေတာ့ တုိက္ပြဲရဲ. အေျခခံ ျပသနာကုိ ေျဖရွင္းမွရမွာပါ။ တုိက္ပြဲရဲ. အေျခခံျပသနာက နုိင္ငံေရးျပသနာျဖစ္တယ္။

နုိင္ငံေရးအရျဖစ္လာတဲ့ လက္နက္ကုိင္ေတာ္လွန္ေရးကုိ စစ္ေရးနည္းအရေျဖရွင္းလုိ.မရဘူး။ နုိင္ငံေရးနည္းအရေျဖရွင္းမွ ဒီျပသနာဟာ ျပီးဆံုးသြားမွာျဖစ္တယ္။ တုိက္ပြဲတစ္ပြဲျပီးလုိ. အပစ္ရပ္ေပမဲ့ ေနာက္စစ္ပြဲတစ္ပြဲအတြက္ ျပင္ဆင္ေနတာမ်ိဳးကုိ မလုိလားဘူးလုိ. ဗိုလ္ခ်ဳပ္ဂြမ္ေမာ္ အတိအလင္းေျပာဆုိထားျပီးျဖစ္တယ္။ ျပည္ေထာင္စုတစ္ခုရယ္လုိ. ကမၻာမွာျဖစ္လာေအာင္ ကခ်င္ေတြလဲ ထိပ္ဆံုးက ပါဝင္ခဲ့တာမို. ဒီနုိင္ငံမွာ အားလံုးအတူေနနုိင္မဲ့ အေျခခံဥပေဒတစ္ခု ရွိရမယ္လုိ.လဲ ေကအုိင္ေအက ေျပာဆုိထားျပီးျဖစ္တယ္။ ျပည္ေထာင္စုမွာ စစ္တပ္တစ္ခုေသခ်ာဖြဲ.လုိက္ အဲ့ဒီျပည္ေထာင္စုတပ္ဖြဲ.တဲ့ေနရာမွာ အားလံုးပါဝင္ျပီး ေကအုိင္ေအလဲ ျပည္ေထာင္စုတပ္ တစ္အခုအေနနဲ. ပါဝင္မယ္လုိ.ေျပာထားျပီးသားျဖစ္တယ္။ ဒါကုိလဲ လက္ရွိအစုိးရက လက္မခံပဲ နုိင္ငံေရးအေျခခံျပသနာကုိ စစ္ေရးနည္းနဲ. ေျဖရွင္းဖုိ.ၾကိဳးစားေနလုိ.သာ တုိက္ပြဲေတြဆက္ျဖစ္ေနတာျဖစ္တယ္လုိ. က်ေနာ္ယူဆပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ခ်ဳပ္ေျပာရရင္ ထုိးစစ္ရပ္ရင္၊ အပစ္ရပ္မယ္၊ ထုိးစစ္ရပ္ရင္ နုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲဘက္ သြားနုိင္မယ္ဆုိတာပါပဲ။ စစ္ပြဲရပ္သြားလဲကခ်င္ျပည္နယ္ အမွန္တကယ္ ျငိမ္းခ်မ္းဖုိ.ဆုိတာ မေသခ်ာေသးဘူးဆုိတာကုိ က်ေနာ္ ဒီမွာ ေရးဖူးပါတယ္။ ဒီစစ္ဟာ အစုိးရနဲ. စစ္တပ္ ႏွစ္ေပါက္တစ္ေပါက္ရုိက္ျပီး ပူးေပါင္းၾကံစည္တဲ့ စစ္ျဖစ္တယ္လုိ. က်ေနာ့္ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ကုိ ဒီမွာ ေဖာ္ျပဖူးပါတယ္။ လက္ရွိလဲ အဲ့လုိယူဆေနတုန္းပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ စစ္ျပီးတယ္မျပီးဘူး၊ ျငိမ္းခ်မ္းတယ္မျငိမ္းခ်မ္းဘူးဆုိတာဟာ ေကအုိင္ေအအေပၚမွာ တစ္စိတ္တစ္ပုိင္းမူတည္ေနေသာ္လည္း အဓိကဟာျဖင့္ လက္ရွိအစုိးရနဲ. စစ္တပ္တုိ.ရဲ. တုိင္းရင္းသားအားလံုး ကုိ ေမြးရာပါ တန္းတူအခြင့္အေရးေပးခ်င္စိတ္ေပၚမွာ အမ်ားၾကီးမူတည္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စစ္ၾကီးျမန္ျမန္ျပီးေစလုိတဲ့ နုိင္ငံေရးသမားမ်ား၊ လူမွဳဝန္ထမ္းမ်ားလဲ ထုိးစစ္ဆင္ေနတာေတြရပ္တန္.သြားေအာင္၊ စစ္မွန္တဲ့ ဖက္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စုၾကီးေပၚထြက္လာေအာင္ ျမန္ျမန္ဝုိင္းဝန္းလံု.ေဆာ္ေပးၾကပါလုိ. နဳိးေဆာ္လုိက္ရပါတယ္ ခင္ဗ်ာ။

ေမွ်ာ္ေသာ္လည္းေဝးေနဦးမဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရး

အခုတေလာ KIO/KIA ဌာနခ်ဳပ္ လုိင္ဇာနားမွာရွိတဲ့ လဂ်ားယန္ေတာင္ကုန္းေတြမွာ တုိက္ပြဲအျပင္းအထန္ျဖစ္ေနျပီး စစ္အစုိးရ တပ္ဘက္က ေလေၾကာင္းနဲ.ပါ ထုိးစစ္ဆင္ေနတာ အားလံုးအသိျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ရဟတ္ယာဥ္ ေတြအျပင္ တုိက္ေလယာဥ္ေတြနဲ.ပါ ဗုံးၾကဲတုိက္ခုိက္ေနတာကုိ BBC လုိသတင္းဌာေတြမွာေရာ ျပည္ပအေျခစုိက္ သတင္းဌာနအခ်ိဳ.ေတြမွာပါေတြ.ၾကရပါတယ္။ ဒီလုိ ေလေၾကာင္းနဲ. ထုိးစစ္ဆင္ေနတာဟာ အစုိးရအေနနဲ. ထုိးစစ္မဆင္ပါဘူးလုိ. စစ္စတင္ျဖစ္ပြားကတည္းကေျပာေနတာနဲ. လံုးဝဆန္.က်င္ဘက္ ျဖစ္လုိ.ေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ထူးျခားတာက ဒီလုိေလေၾကာင္းနဲ.ထုိးစစ္ဆင္တုိက္ခုိက္လုိက္တာကုိ စစ္တပ္ေနာက္ခံမီဒီယာေတြအေနနဲ. ဝန္ခံထားျပီး၊ ျပည္တြင္း ရုပ္ျမင္သံၾကားဌာနတစ္ခုျဖစ္တဲ့ ျမဝတီကထုတ္လြင့္သြားပါတယ္။ ဒါဟာ စစ္စျဖစ္ကတည္းက စစ္အစုိးရအေနနဲ. ထုိးစစ္ဆင္တုိက္ခုိက္တာပါဆုိတာကုိ ပထမဆံုးဝန္ခံလုိက္သလုိပါပဲ။ ဒီထက္ထူးျခားတာက သမၼတရံုးက ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူတစ္ေယာက္က ဒီလုိေလေၾကာင္းနဲ.ထုိးစစ္ဆင္တာကို သမၼတရံုးက မသိပါဘူးလုိ. ေျပာဆုိလုိက္တာျဖစ္ျပီး၊ အထူးျခားဆံုးကေတာ့ ဒီေလာက္ၾကည္းေၾကာင္း၊ ေလေၾကာင္းနဲ. ထုိးစစ္ဆင္တုိက္ခုိက္ေနတာေတာင္ လုိင္ဇာကုိတက္သိမ္းဖုိ.အစီအစဥ္မရွိပါဘူးလုိ. ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ ဝန္ၾကီးဦးေအာင္မင္းက ေျပာဆုိလုိက္တာပါပဲ။

ဟုတ္ပါတယ္။ ျပည္တြင္းစစ္မွာေလေၾကာင္းနဲ.ထုိးစစ္ဆင္တုိက္ခုိက္လ်က္ရွိတာနဲ.ပတ္သက္ျပီး သမၼတရံုးရဲ.ေျပာခြင့္ရ ပုဂၢိဳလ္ ျဖစ္သူထံ ျပည္ပအေျခစုိက္ ျမန္မာမီဒီယာအခ်ိဳ.ကေန ေမးျမန္းနဲ. အခါ သူေျပာလုိ.မေကာင္းေၾကာင္း၊ ဦးေအာင္မင္းတုိ. လုပ္ေနေသာ ကိစၥမုိ.လုိ. သူ.ဘက္က မေျပာနုိင္ေၾကာင္း၊ သမၼေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္အေနနဲ. သမၼတရဲ. ညြန္ၾကားခ်က္ကုိ အျပည့္အဝလုိက္နာမည္ဟုထင္ေၾကာင္း စသျဖင့္ေျပာသြားတာေတြ.ရပါတယ္။ အျခားသတင္းတစ္ခုမွာေတာ့ ေလေၾကာင္းနဲ.ထုိးစစ္ဆင္တာကုိ သမၼတရံုးမွ မသိေၾကာင္းနွင့္ သူ.အေနႏွင့္လဲ မသိရွိရေၾကာင္း၊ ေလေၾကာင္းျဖင့္ ရိကၡာခ်ေပးသည္ဟုသာ သိရွိထားေၾကာင္းေျပာဆုိသြားတာပါ။ ဒီမွာေမးစရာရွိလာတယ္။ သမၼတရံုးအေနနဲ. ေလေၾကာင္းနဲ. ထုိးစစ္ဆင္တာကုိ မသိဘူးဆုိေတာ့ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ စစ္တပ္က ထုိးစစ္ဆင္တာကုိ သမၼတရံုးကမသိဘူးလုိ.ေျဗာင္လိမ္ျပီး မသိက်ိဳးကၽႊန္ျပဳထားတာလား??? ဒါမွမဟုတ္ စစ္တပ္က ပဲ အမွန္တကယ္ သမၼတမသိေအာင္ ထုိးစစ္ဆင္ေနၾကတာလား??? အေျဖကေတာ့ ရွင္းေနတာပါပဲ သမၼဦးေဆာင္တဲ့ အစုိးရနဲ. စစ္တပ္က ႏွစ္ဖြဲ.ေပါင္းျပီး လိမ္ညာေနျခင္းသာျဖစ္ပါတယ္။ 😀 Continue reading

KIO/KIA: စစ္ နဲ. á€ťá€„ိမယးခ်မယး္ရး

ဒီေန. သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ. အျပင္အတူေလွ်ာက္လည္ၾကေတာ့ ေျပာျဖစ္တာတစ္ခုရွိတယ္။ အခုလက္ရွိျဖစ္ေနတ့ဲ ျပည္တြင္းစစ္အေၾကာင္းပါ။ သူတုိ.ကေျပာပါတယ္ လြတ္ေတာ္ရွိေနျပီပဲ၊ ေကအုိင္ေအေတြ ဘာလုိ.စစ္တုိက္ေနေသးလဲ။ KIA က ျငိမ္းခ်မ္းေရး မလုိခ်င္ဘူးလား၊ လြတ္ေတာ္ကေန ျပည္နယ္တုိးတက္ေအာင္လုပ္လုိ. မရဘူးလား? Federal ဆုိတာၾကီးကုိေပးလုိက္ရင္ ျမန္မာနုိင္ငံၾကီး တစစီကုန္ကြဲကုန္ေတာ့မွာေပါ့၊ အစရွိသျဖင့္ေျပာၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္လဲ တတ္သေလာက္၊ မွတ္သေလာက္ေလးနဲ. ျပန္လည္ေခ်ပခဲ့ရပါတယ္။ အဲ့တာေလးကုိ သတိရျပီး က်ေနာ့္ကုိယ္ပုိင္ ဘေလာက္ ကုိ update မလုပ္ျဖစ္တာ ၾကာျပီမုိ. ပုိစ့္တစ္ခုအေနနဲ. ေရးလုိက္ပါတယ္ဗ်ာ။

 ကခ်င္ေတြ ျငိမ္းခ်မ္းေရး မလုိခ်င္ဘူးလား ဆုိေတာ့  ကခ်င္လူမ်ိဳး ေတြျငိမ္းခ်မ္းေရး လုိခ်င္ပါတယ္။ စစ္မွန္တဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရး လုိခ်င္လြန္းလုိ. ဒီေန.ထိ စစ္တုိက္ေနၾကတာပါ။ ဟုတ္ပါတယ္…ကခ်င္ေတြ ျငိမ္းခ်မ္းေရးလုိခ်င္လုိ.ပဲ လြတ္လပ္ေရးရဖုိ. ပင္လံုစာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆုိတဲ့ေနရာမွာ အင္တုိက္အားတုိက္၊ အားတက္သေရာပါဝင္ခဲ့ၾကတယ္။ ၁၉၄၉ ကေနတဆင့္ျပီးတဆင့္ အင္အားၾကီးမားလာျပီး မႏၱေလးျမိဳ.ကုိသိမ္းပုိက္၊ ရန္ကုန္အစုိးရရယ္လုိ. နာမည္တြင္ေအာင္ တုိက္နုိင္ခဲ့တဲ့ Karen National Defence Organization ကုိ တန္ျပန္တုိက္ခုိက္တဲ့ ေနရာမွာ အားတက္သေရာပါဝင္ခဲ့ၾကတယ္။ ကူမင္တန္ေတြကုိ တုိက္တဲ့ေနရာမွာ ကခ်င္တပ္ေတြ ရြံ.ရြံ.ခၽႊံခၽႊံ တုိက္ခုိက္ခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေတြဟာ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာနုိင္ငံၾကီးျငိမ္းခ်မ္းေစခ်င္လုိ.ပါ။ အျခားအျခားေသာ တုိင္းရင္းသားေတြ လက္နက္ဆြဲကုိင္ ေတာ္လွန္ျပီးေနာက္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္မွ ကခ်င္ေတြ KIO/KIA ဆုိျပီး ေတာ္လွန္ေရးစခဲ့တာ ဒီေန.ထိပါပဲ။

 KIA က ေတာ္လွန္ေရးလုပ္ျပီးအစုိးရ အဆက္ဆက္နဲ. အၾကိမ္ၾကိမ္ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကတယ္။  ျပည္ေထာင္စုမွာ အတူေနခ်င္လုိ. ဘယ္လက္နက္ကုိင္အဖြဲ.အစည္းမွ မလုပ္ခဲ့တဲ့ အပစ္ရပ္စာခ်ဳပ္ကုိ ၁၉၉၄ ခုနွစ္မွာခ်ဳပ္ဆုိခဲ့ၾကတာအားလံုးအသိပါ။ အပစ္ရပ္ေရး၊ ေဒသဖြံ.ျဖိဳးေရးလုပ္ေဆာင္ေရး၊ နုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးေရးလုိ. သတ္မွတ္ျပီး အပစ္ရပ္ခဲ့ၾကတယ္။ အပစ္လဲ တကယ္ရပ္ခဲ့သလုိ ေဒသဖြံ.ျဖိဳးေရးလဲ လုပ္ခဲ့တယ္။ ဥပမာ- ျမစ္ၾကီးနား-လုိင္ဇာလမ္း ေဖာက္ခဲ့တယ္၊ လက္ရွိျမစ္ၾကီးနား၊ ဝုိင္းေမာ္ျမိဳ.ေတြကုိ မီး ၂၄ နာရီေပးနုိင္ေအာင္လုပ္တယ္။ ျမစ္ၾကီးနားျမိဳ.ေပၚ လမ္းေတြေကာင္းသြားေအာင္ ျပဳျပင္တယ္။ အျခားအျခားေသာ စီးပြားေရး၊ ပညာေရး ဖြံ.ျဖိဳးမွဳေတြ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ပထမနဲ. ဒုတိယအဆင့္ေတြကုိ လုပ္ခဲ့ေပမဲ့ တတိယအဆင့္ကုိ ဆက္သြားဖုိ.ျပင္ဆင္ေနတုန္းမွာ လက္ရွိ အစုိးရစစ္တပ္ေတြရဲ. ထုိးစစ္ေၾကာင့္ တုိက္ပြဲျပန္စခဲ့ၾကရတာပါ။ Continue reading